H. B. J. Schuld
Johann Jakob Schuld kwam met zijn twee broers Johann Wilhelm en Johann Petrus
begin jaren tachtig van de 19e eeuw vanuit het plaatsje Ransbach in Duitsland
naar Nederland. De drie broers hadden toen al enkele jaren Nederland in de zomer
bereisd met huishoudelijke producten die zij in de wintermaanden als thuiswerkers
maakten.
Johann Petrus ging naar Purmerend, terwijl de beide andere broers zich in Hoorn
vestigden. Johann Willem kocht het pand Grote Noord 90, waarin hij een lederzaak
opende en Johann Jakob kocht een pand in de Nieuwe Steeg op het gedeelte waar
nu V & D gevestigd is. Daar start hij in 1883 een winkel in huishoudelijke
artikelen en galanterieën (snuisterijen) onder de naam "West-Friesche
Bazar". Begin 1900 verkocht hij dit pand en met het geld dat dit opbracht
bouwde hij in 1902 een winkelpand op Turfhaven 32. In die tijd was speelgoed
nog een seizoenartikel dat alleen in de Sint Nicolaas-periode en tijdens de
kermis werd verkocht. Het speelgoed dat na Sint Nicolaas overbleef werd in dozen
verpakt en hoog in het magazijn opgeborgen om maar voor een deel tijdens de
kermis in augustus weer tevoorschijn te worden gehaald.
Johann Jakob huwde als weduwnaar, met twee zoons, een weduwe met twee dochters.
Samen kregen ze nog eens vier kinderen, waarvan Leo de oudste was. Toen Johann
Jakob in 1915 overleed was Leo 18 jaar en op dat moment "in de leer"
in textielzaak "De Duif" in Beverwijk. Omdat het de bedoeling was
dat Leo de zaak zou overnemen werd hij, ofschoon hij daar op dat moment nog
geen zin in had, naar huis terugkomen om voor zijn moeder en de acht kinderen
te zorgen.
Na verloop van tijd sloot zijn moeder met hem een vennootschap onder firma en
werd de naam Firma Joh. J. Schuld bij de Kamer van Koophandel ingeschreven.
Ofschoon vanaf dat moment eerst onder beide namen werd gewerkt, later uitsluitend
onder de Firma Joh. J. Schuld. Maar de naam "West-Friesche Bazar"
is uit nostalgische overwegingen ook in het handelsregister ingeschreven gebleven.
Toen Leo in 1929 trouwde veranderde er veel in de firma. Zijn moeder trok zich
terug en de zaak werd gemoderniseerd. Ook het handelsassortiment werd in de
loop van enkele jaren veranderd, een groot deel van de huishoudelijke artikelen
werd uitverkocht en Leo besloot het hele jaar door speelgoed te gaan verkopen.
Dat was vrij uniek want in heel Nederland waren er toen maar enkele tientallen
winkels die speelgoed het hele jaar door in het assortiment hielden.
In het begin kreeg hij nogal wat kritiek te verduren in de geest van "Nou
Schuld, nu heb je al speelgoed in je winkel staan, het is pas maart hoor en
nog lang geen Sinterklaas". Het heeft hem ook wel eens aan het twijfelen
gebracht of hij er wel goed aan deed maar hij hield vol.
In het verenigingsleven van ondernemend Hoorn was Leo Schuld actief. In 1917
werd hij voorzitter van "De Jonge garde": een vereniging voor jonge
middenstanders die bijvoorbeeld actie voerden tegen de winkel-openstelling op
zondag zoals in die tijd nog gebruikelijk was. In 1919 werd hij bestuurslid
van de Katholieke Middenstands-organisatie afdeling Hoorn wat hij tot begin
van de zestiger jaren is gebleven. Zijn vader was overigens van 1909 tot 1914
ook bestuurslid daarvan geweest. Daarnaast heeft hij in het bestuur van de samenwerkende
middenstandsverenigingen te Hoorn vanaf 1921 meegewerkt aan de organisatie van
"winkelweken".
Kort na de Tweede Wereldoorlog werd in Utrecht een speelgoed-inkooporganisatie
"Spico"opgericht om gezamenlijk rechtstreeks uit het buitenland speelgoed
te importeren. Hij werd als lid gevraagd en sloot zich onmiddellijk aan. Hierdoor
kon de inkoop van buitenlands speelgoed dat na de oorlog zeer moeizaam op de
Nederlandse markt verscheen, aanzienlijk vergemakkelijkt worden.
In 1956, na zijn militaire dienst, kwam zijn zoon Henri bij hem in de zaak.
Er werd toen niet alleen een verbouwing doorgevoerd, maar ook werd het assortiment
aanzienlijk veranderd. Wat er nog aan huishoudelijke artikelen verkocht werd
verdween geheel uit het assortiment en buiten souvenir-artikelen bleef alleen
speelgoed over. In 1960 werd zoon Henri medefirmant en opende in september van
dat jaar een filiaal aan het Grote Noord. Dat was in het pand dat de broer van
zijn grootvader had gekocht en waar een oom tot begin 1960 een lederwarenzaak
had voortgezet.
Op het Grote Noord werd alleen speelgoed verkocht. Door de gunstiger ligging
en het grotere winkeloppervlak had dat filiaal al snel een hogere omzet en werd
dit de hoofdvestiging van het bedrijf.
Henri Schuld is ook, net als zijn vader en grootvader, in ondernemend Hoorn
actief geweest. Eerst in de middenstandsvereniging. Later ook in de Stichting
Stad Hoorn waar hij kort na de oprichting in 1965 werd gevraagd als secretaris.
Hij is 25 jaar bestuurslid gebleven. Kort na de opening van zijn filiaal verruilde
hij de inkoopvereniging Spico voor een nieuw opgerichte organisatie "Tesco",
waarvan hij tot 1967 secretaris is geweest. Deze organisatie richtte zich speciaal
op technisch speelgoed. Later werd Schuld ook bestuurslid van de ANVS, de Nederlandse
Vereniging van Speelgoedhandelaren en ook kwam hij in het bestuur van de Stichting
Goed Speelgoed.
Jarenlang verzorgde hij in het kader van deze Stichting lezingen in West-Friesland.
Hij wilde zijn zaak verder ontplooien en in 1967 werd hij daarom lid van Europa's
grootste speelgoed-inkoopvereniging "Vedes" in Neurenberg, Duitsland.
Door dit lidmaatschap werd het mogelijk veel speelgoed-artikelen in te kopen,
waar men in Nederland niet of nauwelijks aan kon komen.
In 1980 werd Schuld lid van de Raad van Toezicht van deze inkoopvereniging en
vertegenwoordigde hij alle niet-Duitse leden (leden uit België, Luxemburg,
Nederland, Oostenrijk en Zwitserland). Dit is hij tot 1989 blijven doen.
In 1968 kwam Riet, de zus van Schuld, na enkele jaren elders te hebben gewoond
met haar gezin naar Hoorn terug. Zij vestigde zich in het pand aan de Gedempte
Turfhaven waar zij de leiding van dit filiaal van haar vader overnam. Reeds
na enkele jaren werd het accent in dit filiaal op hobby en handenarbeid gelegd
wat zo zou blijven tot aan haar overlijden in 1983. Kort na haar overlijden
is het filiaal aan de Gedempte Turfhaven gesloten en zijn alle activiteiten
geconcentreerd op het Grote Noord. Inmiddels was deze zaak uitgegroeid tot een
der bekendste speelgoedwinkels in West-Friesland.
Ter wille van de verdere ontwikkeling van het bedrijf werd het noodzakelijk
weer grote investeringen te doen, maar het tekende zich toen al af dat er voor
de toekomst geen opvolger zou komen. Van verdere investeringen werd daarom afgezien.
Het gebrek aan opvolging heeft er uiteindelijk toe geleid dat het bedrijf eind
1988 werd gesloten. Zo kwam er een einde aan een 105-jarige periode waarin de
naam Schuld nauw verbonden was aan de verkoop van speelgoed in Hoorn en West-Friesland.