Orgel, Noorderkerk

Met de bouw in steen van de Noorder- of Onze Lieve Vrouwekerk is men vanaf 1441 tot 1519 bezig geweest. Over pijporgels, die in deze kerk hebben gestaan, is tot 1968 niets bekend. Wel wordt in een protocol op het jaar 1553 een Mathijs Cornelisz. 'organist van Onser Lieve Vrouwen Capel' genoemd.

De orgelbouwers

Toen de Nederlands Hervormde Gemeente de Noorderkerk als hoofdkerk ging gebruiken, deed het gemis aan een kerkorgel de behoefte ontstaan, uit te zien naar een waardig instrument. Men slaagde erin een achttiende-eeuwse orgelkas aan te schaffen, afkomstig uit een klooster te Tegelen, vervaardigd door Thomas Weidtman, orgelbouwer te Ratingen tot 1745. Van frontpijpwerk, binnenwerk en klavier was helaas niets meer over. Men kreeg echter de kans om pijpwerk, klaviatuur en laden aan te kopen, die veel overeenkomst vertoonden met de factuur van de familie Weidtman. Dit alles was afkomstig uit het orgel van de Westerkerk in Capelle aan den IJssel. De firma Verschueren uit Heythuizen heeft in 1971 de bouw verzorgd; slechts het pijpwerk van de prestant 4' in het front moest bijgemaakt worden. Naar aanleiding van niet al te duidelijke potloodaantekeningen heeft men gekozen voor een enigszins Waals-Limburgse naamgeving van de registers.

De dispositie van het een-klaviers orgel met aangehangen pedaal luidt aldus:
Manuaal (C-f ")
Montre. 8', Bourdon 8', Prestant 4', Flöte 4', Nasard 3', Doublette 2',
Mixture 1', Trompette 8'
Stemming: Werckmeister.

In 2007 is het orgel grondig schoongemaakt en geïntoneerd. Sinds 1 januari 2007 is het orgel eigendom van de Protestantse gemeente Hoorn-Zwaag, eerder de Hervormde Gemeente geheten.

Het orgel is goed schoongemaakt, waarbij het werd gedemonteerd. De firma Flentrop (uit Zaandam) voerde de restauratie uit, daarbij geholpen door de organist Gerrit van der Velden. Aan het orgel werd een nieuw register toegevoegd; de Bourdon 16'. Sinds 1994 lag er een advies voor deze uitbreiding. De hoge kosten bleken steeds een rem op de aanschaf. Door de grote kunstroof in het Westfries Museum kwam verzekeringsgeld los voor in bruikleen gegeven zilveren schalen en bekers. Van dit geld werd de uitbreiding van het orgel gefinancierd.

Na de restauratie heeft het orgel een andere plaats gekregen in de kerk. Dit op advies van de firma Flentrop. De geplaatste warmtestralers waren funest voor het orgel.

Uit: Informatie Stichting Noorderkerk maart 2007

Literatuur:
Mathijs Cornelisz., zie: Camerboek Delft op 06-06-1553.
J. Jongepier. Orgels in Noord-Holland, p. 60, 204.
W. Vingerhoed en T. Zaal. Een verhaal over de Noorderkerk.

 

Bron:
Orgels in Hoorn, Voorheen en nu, Cultuurhistorische Reeks Hoorn, Drs. J.P.H. van der Knaap
Dit boekje is te koop bij de Vereniging Oud Hoorn, Onder de Boompjes 22 te Hoorn. Kijk hier voor de openingstijden van de Oud Hoorn winkel.