Het Patriottisme in Hoorn in de jaren 1786 en 1787 (1)

Eerder verschenen in West-Frieslands Oud en Nieuw, 24e bundel, pagina 90-113.
Uitgave: Historisch Genootschap "Oud West-Friesland", 1957.

In zijn levensbeschrijving van de Hoornse magistraat Mr. Hendrik van Stralen zegt Jhr. Mr. D. van Akerlaken: "de Patriotten van 1787 bestonden uit de zoodanigen, die eene hervorming van het bestaande begeerden, die meer eenheid in het Staatsbestuur wenschten en de stadhouderlijke magt wilden beperken.

Gravure voorstellende een patriot wijzende op de door
de regenten geschonden stadrechten (Westfries Museum).

Zij verlangden getrouwe handhaving van de privilegiën .... Er waren daaronder die verder gingen, den invloed van het volk wilden hebben uitgebreid, de magt der Patriciers beteugeld en ingenomen met de Amerikaansche staatsinrichting, deze op de Nederlandsche Republiek willen hebben toegepast". In deze formulering zijn wel de meeste verlangens, die in de kringen der patriotten leefden, vermeld. Maar hiermee is nog niet verklaard, waarom deze gedachten juist in de tweede helft van de 18e eeuw zo sterk tot uiting kwamen. Want nieuw konden ze moeilijk zijn.