Hoorn; functies en perspectieven (16)

B. De stuwende nijverheid

Hoorn heeft een redelijk gunstige verkeersligging aan een spoorweg, welke de stad met Amsterdam, Enkhuizen en Alkmaar verbindt, en voor goederenvervoer ook met Medemblik. De haven is toegankelijk voor Rijnaken tot 900 ton. Deze behoeven slechts één sluis te passeren om Amsterdam of de open zee te bereiken. Laad- en los ruimte is er voldoende (opslagruimte aan vaarwater evenwel niet). Een goede rijksweg verbindt Hoorn met de Wieringermeerpolder en langs de Afsluitdijk met het noorden. Een grondige verbetering van de wegverbinding met Amsterdam is in uitvoering. Niettemin blijft de afstand tot andere centra een bezwaar voor de vestiging en ontwikkeling van het merendeel van de industriële bedrijven, welke met ongeschoolde arbeiders werken. In de regel vormen daarbij namelijk de aanvoer van grondstoffen en de afvoer van de vervaardigde produkten een relatief grote uitgaafpost. Bij andere bedrijven zal bovendien in vele gevallen als een handicap worden gevoeld de onmogelijkheid te profiteren van de toelevering door andere bedrijven ter plaatse. Deze bezwaren mogen niet worden onderschat, aangezien bedrijven, welke gebruik maken van hoog gekwalificeerde arbeid, in Hoorn voorlopig geen gunstig klimaat vinden, daar geschoolde arbeiders wegens historisch begrijpelijke redenen door de Hoornse burgerij onvoldoende worden gewaardeerd. De omstandigheid echter, dat het toch mogelijk is gebleken in de praktijk geschoolde arbeiders in Hoorn vast te houden, rechtvaardigt de verwachting, dat de gediplomeerden van de ambachtsscholen tenslotte in Hoorn een bredere laag van geschoolden zullen kunnen vormen, welke aanspraak weet te maken op meer maatschappelijke waardering. Derhalve moet worden voorkomen, dat de verwerkelijking van deze mogelijkheid belemmerd zou worden door een gebrek aan industrieterrein, al blijkt het ontbreken daarvan een industriële ontwikkeling van beperkte omvang niet uit te sluiten. Gezien de recente ontwikkeling is het op zijn minst aannemelijk, dat de nijverheid in de hier naar werkgelegenheid belangrijkste bedrijfskiassen zich in de naaste toekomst zal weten te handhaven.

Er zijn echter andere omstandigheden, welke eèn min of meer belangrijke uitbreiding van de werkgelegenheid in de stuwende industrie te Hoorn waarschijnlijk maken, zij het misschien niet op zeer korte termijn. Het tot stand komen van de Markerwaard met de daardoorheen voerende wegen zal n.l. een principieel belangrijke verbetering te weeg brengen in de verkeersgeografische ligging van Enkhuizen en Hoorn.

Het midden, zuiden en oosten van het land en het aangrenzende buitenland worden dan n.l. van Westfriesland uit rechtstreeks en beter bereikbaar, hetgeen een versterking van de afzetmogelijkheden en van het concurrentievermogen van in deze steden gevestigde stuwende industriële bedrijven betekent. Daarbij valt niet alleen te denken aan de industrieën, welke nu al in Hoorn produceren, doch ook aan bedrijven, welke - zoals de laatste jaren al enige keren is geschied - door initiatieven van buiten af in Hoorn tot stand komen. Dat kunnen ook bedrijven zijn van een type en met een produktierichting, welke thans in Hoorn nog niet zijn vertegenwoordigd.

Deze mogelijkheid is niet alleen een theoretische. De industriële ontwikkeling van geheel Noordholland benoorden het Noordzeekanaal zal van het tot stand komen van moderne verbindingen tussen de oevers van dat kanaal - de tunnel te Velsen, de brug bij Schellingwoude, de IJ-tunnel en de Coentunnel - de stimulerende invloed ondergaan. Onzeker is alleen, op welke termijn de invloed zich zal doen gelden. Minder onzeker is, dat hij vrij krachtig zal zijn, omdat de bedrijvigheid rondom het Noordzeekanaal als Rijnarm ongetwijfeld nog belangrijk zal toenemen en deze evenals tot nu toe noordwaarts zal uitstralen.

Er zijn niet voldoende aangrijpingspunten voor een redelijke raming van het toekomstige aantal mannen met een werkkring in de stuwende industrie te Hoorn. Men kan slechts een zeer ruwe en vrijblijvende schatting doen, b.v. voor de eerstkomende 10 jaren, dus ongeveer tot het ogenblik, waarop de Markerwaard zal kunnen droogvallen. Welnu, in die periode zou de werkgelegenheid voor mannen in de stuwende industrie kunnen toenemen: